Στις προθήκες των βιβλιοπωλείων
Γράφει η Μάγδα Παπαδημητρίου-Σαμοθράκη
Τα παιδιά μας συχνά ακούνε στους δρόμους, τη τηλεόραση και στις κουβέντες των μεγάλων τις λέξεις φασισμός και φασίστας χωρίς να καταλαβαίνουν την έννοιά τους. Ιδιαίτερα τον τελευταίο χρόνο που σχεδόν καθημερινά η κοινωνία μας αντιμετωπίζει πολλά βίαια κρούσματα σε βάρος των συνανθρώπων μας ακούγεται όλο και συχνότερα. Έχετε σκεφτεί πώς θα εξηγήσετε στα παιδιά σας τον όρο του φασισμού χωρίς να τους μπερδέψετε? Δυστυχώς δεν μπορούμε να περιμένουμε μόνο από τους εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης να τους μιλήσουν γι αυτό διότι ο νέος νόμος που έβγαλαν πέρυσι τον χειμώνα μπορεί να τους αφαιρέσει και τη δουλειά τους αν τολμήσουν να μιλήσουν για κάποιο θέμα εκτός σχολικής ύλης. Το μόνο που μπορούν οι εκπαιδευτικοί είναι να προτείνουν εξωσχολικά βιβλία με διάφορα κοινωνικά και πολιτικά θέματα όπως με τις έννοιες Δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, Χούντα και Πολυτεχνείο…... .
Μέχρι όμως να φτάσουμε στον ρόλο των εκπαιδευτικών, οι γονείς πρέπει κι επιβάλλεται με παραδείγματα να τους μιλήσουμε για το τόσο σοβαρό θέμα.
Για να βοηθήσω λοιπόν τους γονείς να «απαλλαχτούν» από τα επίμονα ερωτήματα των παιδιών τους, μπορώ να τους προτείνω μερικά βιβλία που απαντούν σ’ αυτούς τους προβληματισμούς.
Το γνωστό βιβλίο της Ντενεκεδούπολης της αγαπητής Ευγενίας Φακίνου- που πολλοί από σας μεγαλώσατε μ’ αυτό-δεν χρειάζεται να σχολιαστεί και το προτείνω σαν αρχή όλων που θα ακολουθήσουν .
Τα τέρατα του λόφου
Λότη Πέτροβιτς Ανδρουτσοπούλου
Εκδόσεις Πατάκης, 2002
Διάκριση: Υποψήφιο για το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου 2003, Υποψήφιο για το Βραβείο Νεανικής Λογοτεχνίας 2003 του περιοδικού ΔΙΑΒΑΖΩ
Υπάρχουν τέρατα πραγματικά στις μέρες μας; Ή τα συναντάμε μόνο σε βιβλία με μάγους και σε ταινίες φαντασίας και φρίκης; Εκείνες τις αυγουστιάτικες μέρες, η δωδεκάχρονη Όλγα θα δει με τα μάτια της κάτι που δεν είχε φανταστεί ποτέ. Θα συναντήσει τέρατα αληθινά που ζουν ανάμεσά μας, που μισούν, μάχονται, ακόμη και δολοφονούν όποιον είναι «ξένος» ή διαφορετικός. Είναι μια ομάδα ρατσιστών, νεαρών Νεοναζί, που επιτίθεται στα προσφυγάκια και στα παιδιά των ξένων εργατών. Σ' αυτά τα παιδιά η Όλγα και η οικογένειά της δείχνουν ανθρωπιά, τρυφερότητα και κατανόηση. Θα γίνουν έτσι στόχος των ρατσιστών. Τις παραμονές ενός γάμου, για τον οποίο ετοιμάζονται όλοι ανυποψίαστοι, η Όλγα θα πέσει στα χέρια τους και θα ζήσει μια περιπέτεια που θα βάλει σε κίνδυνο τη ζωή της. Θα περάσει έναν εφιάλτη που θα της δείξει τι σημαίνει αγριότητα αλλά και τι θα πει θάρρος και τόλμη.
Πραγματικά δεν μου είναι παράξενο για τη κυρία Πέτροβιτς να γράψει ένα τέτοιο αριστούργημα που ήρθε θαρρείς σα θλιβερός προφήτης (εκδόθηκε το 2002) να προειδοποιήσει για τον εκκολαπτόμενο κίνδυνο του Νεοναζισμού. Η συγγραφέας φωτίζει ,χωρίς να κουράζει την ιστορική εξέλιξη του νεοναζισμού και την ιδεολογική του ταυτότητα-στοιχεία που κάθε υπεύθυνος πολίτης οφείλει να γνωρίζει. Ιδιαίτερα στην εποχή μας που ακραία στοιχεία δηλητηριάζουν τη νεολαία βιβλία σαν αυτό μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για γόνιμο και ιδεολογικό προβληματισμό Αν είστε γονείς με παιδιά στην εφηβεία-η απλά προβληματισμένοι με όσα επικίνδυνα φαινόμενα ξεφυτρώνουν στην πολιτική ζωή σήμερα, το συνιστώ ανεπιφύλακτα!
Ο ρατσισμός όπως τον εξήγησα στην κόρη μου
Συγγραφέας: Ben Jelloun Tahar
Εκδότης: Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη
“Tα παιδιά είναι περίεργα. Kάνουν πολλές ερωτήσεις και περιμένουν συγκεκριμένες και πειστικές απαντήσεις. Δεν μπορεί κανείς να ξεφύγει από τις ερωτήσεις ενός παιδιού.. Tα παιδιά έχουν περισσότερο απ’ οποιονδήποτε άλλο τη δυνατότητα να καταλάβουν ότι δε γεννιέται κάποιος ρατσιστής, αλλά γίνεται. Tούτο το βιβλίο, που προσπαθεί ν απαντήσει στις ερωτήσεις της κόρης μου, απευθύνεται στα παιδιά, που δεν έχουν ακόμα προκαταλήψεις και θέλουν να καταλάβουν. Όσο για τους μεγάλους που θα το διαβάσουν, ελπίζω ότι θα τους βοηθήσει να απαντήσουν στις ερωτήσεις των δικών τους παιδιών, οι οποίες μπορεί να είναι περισσότερο ενοχλητικές απ ό,τι πιστεύει κανείς”.
«Δε με λένε Ρεγγίνα... Άλεχ με λένε»
Συγγραφέας Μάνος Κοντολέων από τις εκδόσεις Πατάκης 2011
Η Ρεγγίνα και ο Άλεχ, δυο νέοι δεκαπέντε με δεκαέξι χρονών, ζούνε σε μια χώρα που αφού πρώτα γνώρισε έναν εμφύλιο πόλεμο, στη συνέχεια βρέθηκε να διοικείται από ένα στυγνό δικτατορικό καθεστώς η Ρεγγίνα δεν είναι το πραγματικό όνομα της κοπέλας. Μα ο πατέρας της που τη λάτρευε την έλεγε έτσι μιας και «Ρεγγίνα, σε μια άλλη γλώσσα, σημαίνει βασίλισσα» Και από τον πατέρα της όλοι είχαν μάθει έτσι να τη λένε. Ο εμφύλιος και μετά η δικτατορία θα οδηγήσουν τον πατέρα της πρώτα στην ανεργία και στη συνέχεια στην αρρώστια και τον θάνατο. Η Ρεγγίνα, μαζί με την μητέρα της και τα δυο μικρότερα αδέλφια της θα αναγκαστούν να μετακομίσουν σε μια φτωχική γειτονιά και να μείνουν σε ένα υγρό και σκοτεινό ημιυπόγειο διαμέρισμα. Όταν όμως και η μητέρα της Ρεγγίνας μετά από πολλές στερήσεις πεθάνει και αυτή, η Ρεγγίνα θα αρπάξει τη ζωή από τα μαλλιά και θα διεκδικήσει μια θέση κάτω από τον ήλιο.
Έχουμε αξιόλογους Έλληνες και ξένους λογοτέχνες που έχουν ασχοληθεί με το θέμα κι έχουν γράψει υπέροχα βιβλία.. Πού μας βοηθούν με την γραφή τους να τα εξηγήσουμε τι σημαίνει φασισμός. Αρκεί να τα οδηγήσουμε στα βιβλιοπωλεία και να τα ξεφυλλίσουν μαζί μας Πρέπει να τα εξηγήσουμε τι σημαίνει Δημοκρατία και ποια είναι τα προτερήματα της. Πρέπει να καταλάβουν ότι δεν κάνει ο κάθε πολίτης ότι θέλει και ότι είναι το πολίτευμα όπου η εξουσία πηγάζει, ασκείται και εξυπηρετεί τα συμφέροντα του λαού σε αντίθεση με τον φασισμό.
Γιατί τα παιδιά μας θα είναι οι μελλοντικοί πολίτες του κόσμου και οι γονείς πρέπει να είμαστε οι πρώτοι υπεύθυνοι για να τα διαπαιδαγωγήσουμε σωστά. Η σωστή Παιδεία και η συνεχής μάθηση μέσα από τα εξωσχολικά βιβλία θα γίνουν εμπόδιο στον καινούργιο εφιάλτη του φασισμού που έχει απλώσει παντού τα πλοκάμια του. Ακόμη και σ’ αυτές τις ευαίσθητες ηλικίες .