---
title: "Προστασία για ανάπτυξη – ανάπτυξη για προστασία"
id: 194
date: 2009-08-30T23:25:34
section: "Ολυμπος"
category: "Αρθρογραφία"
published: true
---

# Προστασία για ανάπτυξη – ανάπτυξη για προστασία
Εφη Πουλάκη Παντερμαλή Ακόμη κι αν το όρος είχε άλλο όνομα, η ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος θα έπρεπε να είναι η πρώτη προτεραιότητα του κάθε αρμόδιου φορέα (δυστυχώς όχι ακόμη). Στην περίπτωση του Ολύμπου η ανάγκη αυτή πολλαπλασιάζεται εξαιτίας των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του όρους, χαρακτηριστικών που έχουν εξέχουσα σημασία για την ευρωπαϊκή ιστορία/ αρχαιολογία/μυθολογία και για όλες τις φυσικές επιστήμες που ασχολούνται με το περιβάλλον. Εν ολίγοις, πρόκειται για ένα μοναδικό μνημείο της ελληνικής ιστορίας και της φύσης, που–επί πλέον- έχει παγκόσμια ακτινοβολία. Και ενώ ο μέσος Έλληνας μόλις άρχισε υποψιάζεται τη σημασία της προστασίας του φυσικού/ιστορικού περιβάλλοντος, η περιοχή αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια μεγάλα προβλήματα προστασίας: εκτεταμένες εκχερσώσεις, αποψιλώσεις, ορυχεία, αμμορυχεία, λατομεία, πεδία βολής, νέοι δρόμοι, νέοι οικισμοί, βιομηχανικές ζώνες, θησαυροθηρίες, κεραίες τηλεφωνικής επικοινωνίας, εργολαβικά συμφέροντα, χωματερές, κ.α. είναι μερικά από τα προβλήματα που με αναίδεια πολιορκούν το όρος των θεών, συχνά με μόνους προστάτες τους αρχαιολόγους. Από τις επεμβάσεις που υποβαθμίζουν την περιοχή, πιο επικίνδυνη είναι ίσως η επιθετική πολιτική της διάνοιξης νέων δρόμων ακόμη και σε μεγάλο υψόμετρο, με υπερβολικές διαστάσεις των γεωμετρικών τους στοιχείων, κατακερματίζοντας την ενότητα του ορεινού όγκου και τα οικοσυστήματα, και υποβαθμίζοντας όχι μόνο τη ζώνη που καταλαμβάνει ο δρόμος (κατάστρωμα και πρανές) αλλά και μεγάλη απόσταση προς τα κατάντη (κατακρημνίσεις στις απότομες πλαγιές των προϊόντων των εκβραχισμών). Η επιθετική αυτή πολιτική διευκόλυνε τη νομότυπη οικοδομική δραστηριότητα αλλά και τις παράνομες ανεγέρσεις οικοδομών μέσα στα δάση ακόμη και σε περιοχές αρχαιολογικών χώρων καθώς επίσης και τους κινδύνους πυρκαγιάς που συνεπάγεται η κίνηση τροχοφόρων και η ανέγερση των οικοδομών στα δάση. Οι παραπάνω ενέργειες που γίνονται στο όνομα της ανάπτυξης τείνουν να υποβαθμίσουν τον Ολυμπο, να απομυθοποιήσουν το σύμβολο και να εκμηδενίσουν το κεφάλαιο: τη μοναδικότητα δηλαδή του συμβολισμού και του φυσικού/ιστορικού του τοπίου. Είναι γνωστό το πρόχειρο και εύκολο δίλημμα που τίθεται πριν από κάθε πλήγμα στο περιβάλλον: η επιλογή πρέπει να γίνει ανάμεσα στην «ανάπτυξη που βλάπτει, ή την προστασία, που απονεκρώνει». Στον Όλυμπο όμως δεν υπάρχουν περιθώρια για τέτοια πλαστά διλήμματα. Οφείλουμε να τον αντιμετωπίσουμε σοβαρά όπως οι αναπτυγμένες κοινωνίες, εκεί όπου η ίδια η προστασία και η προβολή των μνημείων γίνονται ο κύριος φορέας της ανάπτυξης. Αν επενδυθεί σωστά, το κεφάλαιο «Ολυμπος» θα αποδώσει στο πολλαπλάσιο. Αν επενδυθεί ερασιτεχνικά, το κεφάλαιο θα εξανεμιστεί και ο «άσωτος υιός» θα μείνει στο περιθώριο.. Είναι σαφείς οι περιορισμοί που τίθενται εκ προοιμίου : Το όρος αυτό που ανήκει στην ιστορία, τη διεθνή κοινότητα και τα μοναδικά του οικοσυστήματα, απαιτεί διορατικότητα και διστακτικότητα πριν από κάθε κίνηση. Πρέπει να θεωρηθεί δεδομένο ότι μέγιστες περιοχές δεν επιδέχονται καμία επέμβαση, ενώ άλλες τίποτε περισσότερο από τη συντήρηση παλιών μονοπατιών, την ανάδειξη αρχαιοτήτων σήμερα απόκοσμων και την αποκαλυπτική γνωριμία με τη μαγεία του όρους.. Παλαιότερα η στάση της πλειοψηφίας των κατοίκων των παραολύμπιων οικισμών ήταν απεριόριστα θετική σε προτάσεις για έντονη και κλασικού τύπου τουριστική ανάπτυξη (χιονοδρομικά κέντρα και καταλύματα στην υποαλπική ζώνη, τελεφερίκ, πλήρες ορεινό οδικό δίκτυο, απομίμηση αρχαίας πόλης τύπου «Ντισνεϊλαντ» κλπ.). Με την πάροδο όμως του χρόνου και την αύξηση της πληροφόρησης άρχισε να γίνεται συνείδηση σε αρκετούς ότι ο αυθεντικός Ολυμπος είναι η κυρίαρχη παράμετρος που ελκύει τους επισκέπτες και ότι σε επενδύσεις όπως οι παραπάνω η οικονομική ωφέλεια της πλειοψηφίας είναι μικρή. Ο Όλυμπος αποτελεί πόλος έλξης για όλους εκείνους που ανατράφηκαν με το κλασικό ευρωπαϊκό ιδεώδες. Ο ήπιος εναλλακτικός τουρισμός (περιπατητικός, φυσιολατρικός, ορειβατικός, οικολογικός κλπ) αποτελεί το κύριο ενδιαφέρον των επισκεπτών του αφού στη μεγάλη τους πλειοψηφία προέρχονται από αστικές περιοχές με ολοένα αυξανόμενες ανάγκες για την καταφυγή στην φύση. Η άποψη ενίσχυσης αυτών των δραστηριοτήτων κυριαρχεί στα τελευταία συνέδρια για τον Όλυμπο, σε αντίθεση με παλαιότερα όπου κυριαρχούσε η άποψη της ανάπτυξης μεγάλων υποδομών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Μελέτης διαχείρισης-διακίνησης επισκεπτών και ανάπτυξης οικοτουρισμού στο Εθνικό Πάρκο Ολύμπου – Α’ Φάση (Διαμαντόπουλος κ.ά., 2003) συγκρίνοντας τον αριθμό των επισκεπτών κατά το διάστημα 1995-2001 (Πίνακας 3-11) παρατηρείται μία σταθερή αυξητική τάση από το 1995 μέχρι το 2001, με μία συνολική μεταβολή του αριθμού επισκεπτών της τάξης του 35,26%. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει την συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση σε αναψυχή και άλλου είδους τουρισμού, ηπιότερο, όπως είναι ο τουρισμός στη φύση. Η συνετή διαχείριση του χώρου είναι εξάλλου ένας από τους στόχους και του νέου Γενικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό, καθοριστικό στόχο αποτελεί η διαφύλαξη και κατά περίπτωση η ανάδειξη των ευαίσθητων φυσικών πόρων, της πολιτιστικής κληρονομιάς και του τοπίου. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στον περιορισμό των παραγόντων υποβάθμισης, όπως η υπέρμετρη αστική εξάπλωση και η διάσπαρτη δόμηση. Η περιοχή του Ολύμπου εντάσσεται σε δύο Περιοχές πρώτης προτεραιότητας φυσικού και πολιτιστικού πλούτου: στην περιοχή του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου, και στο τρίγωνο Βεργίνα-Δίον-Θεσσαλονίκη, περιοχές που κατά προτεραιότητα πρέπει να προστατευθούν ως διεθνούς σημασίας. Εξαίρεση σε αυτό το μοντέλο ανάπτυξης, με επιθετική τακτική, αποτελούν όσοι έχουν ειδικότερα οικονομικά συμφέροντα, πχ:. οι πρόσφατα αναγεννημένες προτάσεις για χιονοδρομικό κέντρο-τελεφερίκ κλπ. στον Εθνικό Δρυμό, και για απομίμηση αρχαίας πόλης τύπου «Ντισνεϊλαντ» στους πρόποδες του Ολύμπου το ενδιαφέρον εργολαβικών συμφερόντων για τον κλασσικού τύπου τουρισμό στον Ολυμπο, δεδομένου ότι ο άναρχος και αντιαισθητικός τουρισμός που αναπτύχθηκε στην παραλιακή ζώνη, έχει ήδη σχεδόν κορεσθεί.
