Εθνικό θεσμικό πλαίσιο

Στόχος των παρακάτω νόμων, οδηγιών και διαταγμάτων είναι η διατήρηση των φυσικών οικοτόπων και των άγριων ειδών πανίδας και χλωρίδας, κοινοτικού ενδιαφέροντος, που έχουν καταγραφεί στην ευρύτερη περιοχή του όρους Ολύμπου και ιδιαίτερα στην περιοχή του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου, σε συμμόρφωση με τις διατάξεις της Οδηγίας 92/43/ΕΕ του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992 των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων "για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας" και τις διατάξεις της Οδηγίας 79/409/ΕΕ "μέτρα διατήρησης της άγριας πτηνοπανίδας", όπως οι δύο αυτές οδηγίες έχουν κυρωθεί (ΚΥΑ 33318/3028/28.12.98 και Υπουργική Απόφαση 294283/23-12-97/ΦΕΚ68β) αντίστοιχα. 

  • Ν. 2039/ 1992, ΦΕΚ 61/Α/13.4.1992 περί Κυρώσεως της Σύμβασης για την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της Ευρώπης (Συνθήκη Γρανάδας). 
  • Ειδικό Πολεοδομικό Διάταγμα ΦΕΚ 167/Δ/7.3.1986 επιβολής ειδικών όρων και περιορισμών δόμησης των χαρακτηρισμένων ως παραδοσιακών οικισμών Π. Παντελεήμονα, Π. Σκοτίνας, Π. Πόρων και Σκοτεινών Ν. Πιερίας.
  • Ν. 998/1979 ΦΕΚ Α298 «Περί προστασίας των δασών και των δασικών εν γένει εκτάσεων της χώρας».
  • Π.Δ. 67/1981 ΦΕΚ Α23 «Περί προστασίας της αυτοφυούς χλωρίδας και πανίδας και καθορισμού διαδικασίας συντονισμού και ελέγχου της ερεύνης επ’ αυτών».
  • Π.Δ. 437/1981 ΦΕΚ Α120 «Περί μελέτης και εκτελέσεως δασοτεχνικών έργων».
  • Νόμος 1650/86 - Κ.Υ.Α. 69269/5387/1990 «Για την προστασία του περιβάλλοντος»  Αποτελεί το νόμο πλαίσιο και για τα ζητήματα προστασίας - διατήρησης της φύσης. Περιλαμβάνει τις διαδικασίες και τα μέσα θεσμοθέτησης, την κατηγοριοποίηση των προστατευόμενων περιοχών, καθώς και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων για τη θεσμοθέτησή τους.

Σημαντικό στοιχείο στο Ν. 1650/86 (σύμφωνα με το άρθρο 21) αποτελεί η θεσμοθέτηση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (Ε.Π.Μ.) ως εργαλείων επιλογής, οριοθέτησης και κατευθύνσεων λειτουργίας και διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών (οι διαδικασίες ανάθεσης και εκπόνησης καθώς και οι προδιαγραφές των Ε.Π.Μ. εξειδικεύονται στην Κ.Υ.Α. 69269/ 5387/1990).

  • Υ.Α. 71961/3670/1990 ΦΕΚ 541 «Όροι και διαδικασία ανακοίνωσης σχεδίων Π.Δ. για το χαρακτηρισμό προστατευόμενων περιοχών, στοιχείων κλπ.».
  • Νόμος 2742/1999 «Χωροταξικός σχεδιασμός και αειφόρος ανάπτυξη»
    Το κεφάλαιο Ε΄ του Νόμου αυτού «Διοίκηση και Διαχείριση Προστατευόμενων περιοχών» και ειδικότερα τα άρθρα 15 – 17 αναφέρονται στη δυνατότητα και στη διαδικασία σύστασης Φορέων Διαχείρισης, καθώς και στα επί μέρους θέματα αρμοδιοτήτων του, στελέχωσης, πόρων, οικονομικού και διαχειριστικού ελέγχου, κατάρτισης Κανονισμών Λειτουργίας και Διαχείρισης κλπ
  • Νόμος 3044/2002 «Μεταφορά συντελεστή δόμησης κλπ.»
    Βάσει του Νόμου αυτού (άρθρο 13) ιδρύθηκαν 25 Φορείς Διαχείρισης σε προστατευόμενες περιοχές της Χώρας και καθορίζεται η χωρική αρμοδιότητά τους. Επίσης ο καθορισμός ζωνών προστασίας των περιοχών αυτών γίνεται πλέον με Κοινή Υπουργική Απόφαση και όχι με Προεδρικό Διάταγμα (σχετική τροποποίηση του άρθρου 21 του Ν. 1650/1986). Με τον εν λόγω Νόμο ιδρύθηκε και ο Φορέας Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου.
  • Β.Δ. 86/1969 ΦΕΚ Α7 «Δασικός Κώδικας», ο οποίος τροποποιήθηκε με το Ν.Δ. 996/1971 και το Ν.Δ. 177/1975.
    Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 του Ν. 1650/86, ως Εθνικά Πάρκα χαρακτηρίζονται εκτεταμένες χερσαίες, υδάτινες ή μικτού χαρακτήρα περιοχές, οι οποίες παραμένουν ανεπηρέαστες ή έχουν ελάχιστα επηρεαστεί από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και στις οποίες διατηρείται μεγάλος αριθμός και ποικιλία αξιόλογων βιολογικών, οικολογικών, γεωμορφολογικών και αισθητικών στοιχείων.  Ο χαρακτηρισμός περιοχών ως Εθνικών Πάρκων αποσκοπεί στη διαφύλαξη της φυσικής κληρονομιάς και στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας ευρύτερων περιοχών της χώρας με παράλληλη παροχή στο κοινό δυνατοτήτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και φυσιολατρικών δραστηριοτήτων. Για την εκπλήρωση των σκοπών αυτών λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα, ώστε οι περιοχές αυτές να προστατεύονται επαρκώς τόσο από φυσικές αιτίες υποβάθμισης, όσο και από ανθρώπινες ενέργειες, επεμβάσεις και δραστηριότητες. 

Το γεγονός ότι για την κήρυξη προστατευόμενων περιοχών υφίστανται παράλληλα δύο νόμοι, ο Ν. 1650/86 και το Ν.Δ. 86/1969 επιφέρει σύγχυση αλλά και προβλήματα στην οργάνωση, διαχείριση και διοίκηση ενός εθνικού συστήματος προστατευόμενων περιοχών.

ΦΒ 222 Διεθνείς Συμβάσεις – Κοινοτικές Οδηγίες

Οι διεθνείς και κοινοτικές δεσμεύσεις της χώρας, που αφορούν την προστασία της φύσης στην Ελλάδα, περιλαμβάνονται στις παρακάτω συμβάσεις και οδηγίες:

  • Οδηγία 79/409/ΕΕ «Για τη διατήρηση των άγριων πτηνών»
    Αντικείμενο της Οδηγίας είναι η προστασία της ορνιθοπανίδας -μεταναστευτικής και μη- και των οικοτόπων (βιοτόπων) της στον ευρωπαϊκό χώρο.
  • Με την υπ’ αριθμ 414985/85 ΚΥΑ (ΦΕΚ 757/Β/85) θεσπίστηκαν, σε συμμόρφωση της Κοινοτικής Οδηγίας 79/409, τα αναγκαία μέτρα για τη διατήρηση, προστασία και διαχείριση των ειδών άγριας ορνιθοπανίδας και χαρακτηρίσθηκαν 162 περιοχές ως Ζώνες Ειδικής Προστασίας (SPA)
  • Οδηγία 92/43/ΕΕ «Για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας»
    Αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα ‘’εργαλεία’’ για την προώθηση της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος. Η Οδηγία για τους οικοτόπους, όπως είναι ευρέως γνωστή, αποσκοπεί στην προστασία της βιολογικής ποικιλότητας στην Ευρώπη, μέσω της διατήρησης των φυσικών οικοτόπων και της άγριας χλωρίδας και πανίδας μέσω της δημιουργίας του ευρωπαϊκού οικολογικού δικτύου Ειδικών Ζωνών Διατήρησης, γνωστό ως «Natura 2000». Στον Εθνικό Κατάλογο περιλαμβάνονται 239 περιοχές υποψήφιες για ένταξη στο Δίκτυο και έχουν έχουν χαρακτηριστεί ως Περιοχές Κοινοτικού Ενδιαφέροντος (SCI) και οι Ζώνες Ειδικής Προστασίας (SPA).
  • Σύμβαση «για την διατήρηση της Βιολογικής Ποικιλότητας»,
    Η Σύμβαση αυτή υπογράφηκε το 1992 στο Ρίο ντε Τζανέιρο και κυρώθηκε από την Ελλάδα με το Ν. 2204/94 (ΦΕΚ 59/Α/94) .
  • Σύμβαση «για τη διατήρηση μεταναστευτικών ειδών άγριων ζώων» (Σύμβαση της Βόννης)
    Κυρώθηκε από την Ελλάδα με το Ν. 2719/99 (ΦΕΚ 106/Α/99).
  • Σύμβαση για την διατήρηση της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος της Ευρώπης (Σύμβαση της Βέρνης)
    Η Σύμβαση της Βέρνης, υπογράφτηκε το 1979, τέθηκε σε ισχύ το 1982 και κυρώθηκε από την χώρα μας με το Ν. 1335/83 (ΦΕΚ 32 Α/83).
  • Σύμβαση για το Διεθνές Εμπόριο των Απειλούμενων Ειδών Άγριας Πανίδας και Χλωρίδας (Σύμβαση της Ουάσιγκτον – CITES)
    Υπεγράφη το 1973 στην Ουάσιγκτον και επικυρώθηκε το 1992 (Ν. 2055/1992 ΦΕΚ Α105).